Kolejka wąskotorowa pomogła odbudować miasto

W latach 1914–1915 w Sochaczewie trwały zacięte walki pozycyjne armii rosyjskiej i niemieckiej. Miasto kilkakrotnie przechodziło z rąk do rąk, a większość mieszkańców opuściła zburzone domy. Sochaczew był, po Kaliszu, najbardziej zniszczonym miastem Królestwa Polskiego.

Miesiącami prowadzony ostrzał artyleryjski zrównał z ziemią rynek i klasycystyczny ratusz. Wojska wysadziły dworzec kolejowy oraz zniszczyły tory, wieżę ciśnień i mosty na Bzurze. Okolice miasta również ucierpiały, a wielu ludzi straciło dach nad głową.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku rozpoczęto odbudowę Sochaczewa i całego powiatu. Przy Sejmiku Powiatowym powołano Biuro Odbudowy Powiatu Sochaczewskiego, które miało koordynować prace. Warunki życia były bardzo trudne: ludzie mieszkali w ruinach, prowizorycznych barakach, a nawet ziemiankach, a bieżąca woda i prąd należały do rzadkości.

Do odbudowy potrzebowano dużych ilości drewna, które najłatwiej można było pozyskać z Puszczy Kampinoskiej. W protokole z posiedzenia Sejmiku Powiatowego Powiatu Sochaczewskiego z 15 kwietnia 1919 roku zapisano decyzję o zaciągnięciu 70 tysięcy marek polskich kredytu na pozyskanie pniaków w lasach kampinoskich. Sejmik zwrócił się w tej sprawie do Ministerstwa Robót Publicznych; protokół opublikowała „Gazeta Urzędowa dla Powiatów Łowickiego i Sochaczewskiego” z 15 czerwca 1919 roku.

Sejmik zdecydował także o budowie 20-wiorstowej kolei do puszczy. Jedna wiorsta to około 1067 metrów. Pierwszy odcinek wąskotorówki, ukończony w 1922 roku, połączył Sochaczew z Tułowicami; w 1923 roku powstała trasa z Tułowic do Piasków Królewskich, a w 1924 roku zbudowano odgałęzienie z Tułowic do Kamiona nad Wisłą.

Początkowo kolejka przewoziła przede wszystkim drewno potrzebne do odbudowy. Materiał ten był powszechnie wykorzystywany w budownictwie w latach 30., 40. i 50. XX wieku. Sochaczewski ratusz przy ulicy 1 Maja mieści się w budynku z lat 30. minionego stulecia. Stropy w gmachu są drewniane i nadal na tyle solidne, że przy ostatnim generalnym remoncie nie zdecydowano się na ich wymianę. Nie można wykluczyć, że część drewna użytego do budowy urzędu pochodziła z Puszczy Kampinoskiej i została dostarczona kolejką.

Kolej wąskotorowa przyczyniła się również do rozwoju pobliskiego Chodakowa. Argumentami za budową zakładów chemicznych w tej miejscowości były nie tylko dwie rzeki, ale także bliskość kolei. Budowę hal rozpoczęto wiosną 1927 roku, a pierwsze produkty zjechały z linii produkcyjnej w grudniu 1928 roku. W 1939 roku fabryka zatrudniała już ponad 2100 osób.

W 1931 roku Chodaków liczył 9 tys. mieszkańców, a Sochaczew 10,8 tys. Największe przewozy pasażerskie kolejka notowała w latach 30. oraz w okresie od 1945 do 1950 roku. W 1950 roku przewiozła rekordową liczbę ponad 1,5 miliona pasażerów.

Wśród pokazanych materiałów znajdują się cztery fragmenty protokołu sejmiku, opublikowane w „Gazecie Urzędowej dla Powiatów Łowickiego i Sochaczewskiego”. „Czasopismo Informacyjno-Społeczne Echa Podmiejskie”, wydawane w Pruszkowie, w czerwcu 1931 roku opisało wycieczkę słuchaczek kursów handlowych do Chodakowa.

W materiałach znalazła się także ulotka wyborcza z 1934 roku, w której drogi przedstawiono jako ważny temat kampanii. Jest wśród nich również ogłoszenie o poszukiwaniu kandydatów na kierowników szkół, zamieszczone w „Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego RP” z 20 lutego 1927 roku.

_{Źródło: Urząd Miejski w Sochaczewie}